Depreciation
मुल्यह्रास
मुल्यह्रास (Depreciation) भन्नाले के बुझिन्छ ?
स्थिर समपतिको नियमित प्रयोगवाट
मुल्यमा आउने क्रमिक कमिलाई नै मुल्यह्रास भनिन्छ । अर्थात सम्पतिको मुल्य
घट्नुलाई नै मुल्यह्रास भनिन्छ ।
R.N. Carter का अनुसार, ‘सम्पतिको मुल्यमा कुनै कारणवाट भएको क्रमिक एवं
स्थायी कमि नै मुल्यह्रास हो ।’
Q.G.Williams
का अनुसार, ‘प्रयोगको कारणवाट मुल्यमा आउने क्रमिक कमिको
रुपमा मुल्यह्रासलाई परिभाषित गर्न सकिन्छ ।’
मुल्यह्रासको लेखा राख्ने अभिलेख (Accounting
treatment of Depreciation)
मुल्यह्रासको लेखा राख्नेकार्य
सम्पतिको खरिदवाट प्रारम्भ हुन्छ । खरिद गरिएको सम्पतीको खरिद तथा मुल्यह्रासको
लेखा राख्ने चरणहरु निम्नानुसार छन :
भौचर तयार पार्दा (Journal Entries)M
सम्पतीको लागत मुल्य (Cost
of Assets), वार्षिक मुल्यह्रास (Annual
Depreciation) र
अवशेष मुल्य (Scrap value) को निम्नअनुसार अभिलेख राखिन्छ :
Date
|
Particulars
|
Debit amount
|
Credit amount
|
A. For
purchase of assets
Assets a/c
………….. ………………… Dr.
To Bank a/c
(Being
purchase of assets)
|
|||
B. For annual
Depreciation
Depreciation
a/c ………………………… Dr.
To Assets a/c
(Being
depreciation charge on depreciation)
|
|||
C. For
transfer of depreciation to P/L a/c
Profit and
loss a/c ………………………….. Dr.
To Depreciation a/c
(Being
depreciation transfer to P/L account)
|
|||
D. For
scrap value
Bank a/c
……………………………… Dr.
To assets a/c
(Being
scrap sold)
|
Assets (सम्पति खाता)
सम्पति खाता तयार पार्दा निम्न
कुराहरुमा ध्यान दिनुपर्दछ :
- सम्पतति खरिद गर्दा सम्पति खाताको डे.मा सम्पतिको (खरिद मुल्य, ढुवानि खर्च, जडान खर्च लगायतका खर्चहरु) देखाईन्छ ।
- प्रत्येक वर्षको अन्तमा सम्पति खाताको डे. मा मुल्यह्रासको रकम देखाईन्छ ।
- डे. र क्रे. को फरकलाई शेष रकम मानिन्छ ।
सम्पति खाताको नमुना :
Assets Account
Date
|
Particulars
|
JF
|
Amount
|
Date
|
Particulars
|
JF
|
Amount
|
To Bank a/c
(Purchase of assets)
To Bank a/c
(additional assets purchased)
To P/L a/c
(gain on salse of assets)
|
×××
×××
×××
|
By Depreciation a/c
(annual depn. charged)
By Bank a/c
(sales of assets)
By P/L a/c (
Loss on sales of assets)
By Bank a/c
(Scrap sold)
By Balance c/d
|
×××
×××
×××
×××
×××
|
||||
Beg. date
|
To Balance b/d
|
×××
|
Depreciation Account (मुल्यह्रास खाता) :
Depreciation Account (मुल्यह्रास खाता) तयार पार्नेे
नियमहरु निम्नानुसार रहेका छन :
- प्रत्येक वर्षको अन्तयमा डेविट पक्षमा सम्बन्धित सम्पतिको नामले सो वर्षको मुल्यह्रासको रकम लेखिन्छ ।
- मुल्यह्रास खातको क्रेडिट पक्षमा नाफा नोक्सान खाताको नामले मुल्यह्रासको रकम लेखिन्छ ।
- प्रत्येक बर्ष डेविट र क्रेडिटको रकम वारवर हुन्छ शेष निकाल्नु आवश्यक हुदैन ।
Dispose of Assets (सम्पतिको विक्री)
विक्री गरिएको सम्पतिलाई सम्पतिक खातामा निम्नअनुसार समायोजन गरिन्छ ।
Assets
Account
Date
|
Particulars
|
JF
|
Amount
|
Date
|
Particulars
|
JF
|
Amount
|
To Balance b/d
To P/L a/c
(Gain on sale of assets)
|
×××
×××
|
By Depreciation a/c
(Depn. of sold part)
By Cash a/c (Salling price)
By P/L a/c (Loss on sold)
By Depreciation a/c
(remaining part of assets)
By Balance c/d
|
×××
×××
×××
×××
×××
|
||||
Beg. date
|
To Balance b/d
|
×××
|
Calculation
of Profit and loss on sales of assets:
सम्पति विक्री गर्दा
हुने नाफा वा नोक्सानलाई निम्नअनुसार निर्धारण गरिन्छ
Year
|
Depreciation
|
1 year
|
xxx
|
2 Year
|
xxx
|
3 year
|
xxx
|
Total Depreciation
|
xxx
|
Add : Selling
price
|
xxx
|
Total
|
xxx
|
Less : Cost of
assets
|
xxx
|
Gain or, Loss
|
xxx (xxx)
|
Method of Depreciation:
STRIGHT - LINE METHOD : सिधारेखा विधि
प्रत्येक वर्ष समान रकम मुल्यह्रासको रुपमा कटा गर्ने विधिलाई सिधारेखा
विधि (Stright line method) भनिन्छ । यसलाई
स्थायी किस्ता प्रणाली (Fixed
Installment Method),
मूल लागत विधि (Original Cost Method) वा समान किस्ता विधि (Equal Installment Method) पनि भनिन्छ ।
Determination of amount
of depreciation (मुल्यह्रास निर्धारण)
यदि
सम्पतिको खरिद मुल्य, सम्पतिको जिवनकाल, विभिन्न प्रकारका लागत र अवशेष मुल्य दिएको छ भने मुल्यह्रासको रकम
निम्नअनुसार निकालिन्छ :
Annual Depreciation = 
यदि
मुल्यह्रासको दर दिएको छ भने निम्नअनुसार मुल्यह्रासको रकम निर्धारण गरिन्छ :
Annual Depreciation = 
DIMINISHING BALANCE METHOD (घटदो शेष विधि )
सम्पतिको निरन्तर प्रयोगवाट मुल्यमा कमि आउँछ वा मुल्य घट्छ, यसरी घटेको मुल्यको
आधारमा मुल्यह्रास निर्धारण गर्न प्रयोग
गर्ने विधिलार्य नै घटदो शेष विधि (Diminishing balance method) भनिन्छ । यसलाई Reducing balance Method, Written down Value method,
Declining Balance Method को नामले पनि चिनिन्छ
।
Determination of Depreciation (मुल्यह्रास
निर्धारण)
मुल्यह्रासको रकम निम्न सुत्रअनुसार निर्धारण गर्न सकिन्छ M
Depreciation
of 1 year = Cost
Price x 
Depreciation
of Other Year = 
यदि मुल्यह्रासको दर दिएको छैन भने निम्न सुत्रअनुसार निकालिन्छ M
Rate of
Depreciation = 
Important questions for Practice :
यो questions को सोलुसन www.youtube.com/drcsir यु ट्युब चयानेल मा दिएको छ। त्यहाबाट हेर्न सक्नु हुने छ।
Q 1. On 2072 Baishakh 01 a Machinery was purchased For Rs. 100,000 and transportation cost paid Rs. 20,000. Scrap value Rs. 10,000. Estimated life of machinery Rs. 10 years.
Q 2. On 2070 Baishakh 01, A machinery was purchased for Rs. 200,000 , gain 2070 Kartik 01 second machinery was purchased for Rs. 100,000. On 2072 Ashar 31 first machinery was sold for Rs. 160,000 and on the same date new machinery was purchased for Rs. 100,000. Rate of depreciation 10% .
Q 3. A company was purchased a machinery for Rs. 200,000 on 2070 Baishakh 1, and again 2070 Kartik 01 second machinery was purchased for Rs. 100,000. on 2072 Baishakh 01, On 2071 Ashar 31 first machinery was sold for Rs. 160,000 and on the same date new machinery was purchased for Rs. 100,000. Rate of depreciation 10% .
Q 4. A company purchased a machine on Jan 1, 2015 at a cost of 60,000. At that time the estimated life of machine was five years. On September 30, 2017, the company sold a machine for Rs. 25,000 and Purchse a new machine for Rs. 60,000 with five years of life. The company use straight line depreciation policy and closed account on 31, December each year.
Q 5. The following transactions relating to machinery are given to you:
No comments:
Post a Comment